ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΟ ΣΤΡΕΣ

_Τι είναι η Διαταραχή Μετά Από Τραυματικό Στρες?

Η Διαταραχή Μετά Από Τραυματικό Στρες αναπτύσσεται ως αντίδραση σε ένα τραυματικό ή απειλητικό για τη ζωή γεγονός που είναι εκτός του συνηθισμένου εύρους της ανθρώπινης εμπειρίας. Μπορεί να αναπτυχθεί όταν ένα άτομο βιώνει ή είναι μάρτυρας σε ένα γεγονός όπως οποιοδήποτε από τα παρακάτω:

• Σεξουαλική κακοποίηση

• Βιασμός

• Τραυματισμός ή ασθένεια η οποία απειλεί τη ζωή του ατόμου

• Φόνος

• Βία

• Απειλή της ζωής με κάποιο όπλο

• Τρομοκρατία

• Πόλεμος

• Φυσική καταστροφή (π.χ. σεισμός, ανεμοστρόβιλος)

• Πρώιμη και τραυματική απώλεια ενός γονέα

Τα άτομα που αναπτύσσουν τη Διαταραχή Μετά Από Τραυματικό Στρες μπορεί να έχουν και ψυχολογικά και σωματικά προβλήματα. Η διαταραχή αυτή συχνά υπάρχει σε συνδυασμό με άλλες καταστάσεις όπως κατάθλιψη, χρήση ουσιών, και προβλήματα μνήμης και σκέψης.

_Ποια είναι τα συμπτώματα της Διαταραχής Μετά

Από Τραυματικό Στρες?

Μερικά από τα συμπτώματα της Διαταραχής Μετά Από Τραυματικό Στρες μπορεί να εμφανιστούν σχεδόν αμέσως ενώ άλλα μπορεί να καθυστερήσουν να εμφανιστούν για πολλά χρόνια. Τα συμπτώματα της Διαταραχής Μετά Από Τραυματικό Στρες μπορεί να διαρκέσουν από αρκετούς μήνες ως και αρκετά χρόνια και μπορεί να συμπεριλαμβάνουν τα ακόλουθα:

• Σύγχυση

• Αναταραχή, Υπερδιέγερση

• Φόβος και αγωνία

• Αισθήματα ότι το άτομο είναι αβοήθητο

• Θυμός, Ευερεθιστότητα

• Θλίψη, Κατάθλιψη

• Σοκ, απάθεια ή μούδιασμα

• Αποσύνδεση

• Απόσυρση

• Επεισόδια επαναβίωσης του γεγονότος

• Αποφυγή συγκεκριμένων τόπων και καταστάσεων

• Εφιάλτες

• Έντονος φόβος και αγωνία ότι το γεγονός θα συμβεί ξανά

• Φόβος επικείμενου θανάτου

• Μείωση του ενδιαφέροντος σε δραστηριότητες οι οποίες κάποτε ήταν απολαυστικές

• Πονοκέφαλοι, Στομαχόπονοι, ή άλλες σωματικές ενοχλήσεις

• Αϋπνία

• Δυσκολία στη συγκέντρωση

_Πως διαφέρει η Διαταραχή Μετά Από Τραυματικό Στρες από φυσιολογικές αντιδράσεις στο στρες?

Όχι όλοι οι άνθρωποι που βιώνουν ή είναι μάρτυρες σε ένα τραυματικό γεγονός αναπτύσσουν τη Διαταραχή Μετά Από Τραυματικό Στρες. Μετά από μια τέτοια εμπειρία, οι περισσότεροι άνθρωποι παρουσιάζουν συμπτώματα οξέος στρες- αρχίζοντας με μια αίσθηση μουδιάσματος ή σοκ και ίσως σύγχυση, θλίψη, και αγωνία. Μπορεί επίσης να έχουν οποιαδήποτε από τα συμπτώματα στην προηγούμενη λίστα. Αυτά τα σημάδια οξέος στρες είναι φυσιολογικά. Αν εξαφανιστούν μέσα σε ένα μήνα, τότε δεν αποτελούν Διαταραχή Μετά Από Τραυματικό Στρες. Όμως, αν χειροτερέψουν και διαρκέσουν περισσότερο από ένα μήνα, η Διαταραχή Μετά Από Τραυματικό Στρες μπορεί να είναι η ορθή διάγνωση.

_Πως και γιατί αναπτύσσονται οι αντιδράσεις του στρες

(άγχος, ανησυχία, αγωνία) μετά από μια τραυματική εμπειρία?

Μια τραυματική εμπειρία είναι, εκ φύσεως της, μια συντριπτική εμπειρία. Περιλαμβάνει πολλές καινούργιες «πληροφορίες» που είναι δύσκολο να δεχτούμε ή να κατανοήσουμε. Συνήθως, αυτές οι καινούργιες

πληροφορίες δεν ταιριάζουν με την εικόνα που έχουμε για τον κόσμο ή για τους εαυτούς μας- δηλαδή, τον τρόπο σκέψης μας για το πως είναι (ή πως πρέπει να είναι) τα πράγματα στον κόσμο. Όλοι οι άνθρωποι έχουν μια φυσική τάση να προσπαθούν να βγάλουν κάποιο νόημα (να κατανοήσουν) από τα πράγματα που συμβαίνουν γύρω τους. Όταν ένα άτομο βιώσει μια τραυματική εμπειρία, το τραυματικό συμβάν συνεχώς παίζει μέσα στο μυαλό του, σε μια προσπάθεια να δοθεί κάποιο νόημα σε αυτό που του συνέβηκε. Αυτός είναι ο φυσικός τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός μας

προσπαθεί να διαχειριστεί, ή να αποδεχτεί, δύσκολες εμπειρίες, και αυτό συνήθως δουλεύει πολύ καλά για πολλές στρεσογόνες καταστάσεις. Όμως, λόγω του υψηλού βαθμού συναισθηματικής φόρτισης που συνδέεται με τις

μνήμες κάποιας σοβαρής τραυματικής εμπειρίας, οι σκέψεις και τα συναισθήματα τείνουν να «σπρώχνονται» μακριά (να αποφεύγονται), για να προστατευτεί το άτομο από τον ψηλό βαθμό συναισθηματικής φόρτισης που επιφέρει η ανάμνηση της τραυματικής εμπειρίας. Το αποτέλεσμα, όμως, είναι ότι παρόλο που η μνήμη της τραυματικής εμπειρίας μπορεί να χαθεί για λίγο καιρό, η ανάγκη του οργανισμού να αντιμετωπίσει (να κατανοήσει) αυτή την τραυματική εμπειρία δεν έχει ικανοποιηθεί και έτσι η μνήμη επιστρέφει. Αυτή η κίνηση μπρος-πίσω, μπρος-πίσω από τις σκέψεις και συναισθήματα για την τραυματική εμπειρία στην αποφυγή και το μούδιασμα μπορεί τότε να συνεχιστεί μέχρι αορίστου, εκτός και αν αυτός ο κύκλος διακοπεί με κάποιο τρόπο.

Καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της εναλλαγής μεταξύ των μικρών «εκρήξεων» ανάμνησης οδυνηρών λεπτομερειών για το τραύμα και των περιόδων αποφυγής και μουδιάσματος, το αίσθημα που έχει το άτομο ότι είναι συνεχώς σε μια κατάσταση ανησυχίας και αγωνίας επιμένει. Το άτομο που έχει βιώσει την τραυματική εμπειρία, έχει βιώσει μια εμπειρία που απείλησε τη ζωή του (ή τη ζωή κάποιου άλλου), και έτσι το μυαλό και το σώμα παραμένουν σε εγρήγορση για να κάνουν σίγουρο ότι πιθανοί μελλοντικοί κίνδυνοι δεν θα αγνοηθούν. Η συνεχής ενεργοποίηση αυτού του συστήματος «ανίχνευσης πιθανών απειλών» όμως, αφήνει το άτομο που πέρασε μια τραυματική εμπειρία με ένα αίσθημα συνεχής ανησυχίας και επιφυλακής (σαν να είναι «τεντωμένα» τα νεύρα του όλη την ώρα). Επιπρόσθετα, αυτό το σύστημα ανίχνευσης πιθανών απειλών είναι τόσο ευαίσθητο που πολλές φορές ενεργοποιείται ακόμα και όταν δεν υπάρχει κάποιος πραγματικός κίνδυνος, με αποτέλεσμα να παρεμβαίνει στην

ικανότητα του ατόμου να ζήσει μια φυσιολογική και χαρούμενη ζωή. Αυτός

είναι και ο λόγος που τα περισσότερα άτομα που έχουν περάσει μια

τραυματική εμπειρία (η οποία δεν έχει αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά) περιγράφουν ότι ακόμα και πολλά χρόνια μετά συνεχίζουν να νιώθουν παρόμοια αγωνία και ανησυχία όπως αυτή που ένιωθαν όταν βίωναν την τραυματική εμπειρία, και νιώθουν ότι ο οργανισμός του βρίσκεται συνεχώς σε εγρήγορση και επιφυλακή.

         

_Γιατί μερικοί άνθρωποι αναπτύσσουν τη Διαταραχή Μετά Από Τραυματικό Στρες ενώ άλλοι δεν την αναπτύσσουν?

Αρκετοί παράγοντες αποφασίζουν κατά πόσο ένα άτομο θα αναπτύξει τη Διαταραχή Μετά Από Τραυματικό Στρες μετά από μια τραυματική εμπειρία. Οι ακόλουθοι είναι οι πιο σημαντικοί παράγοντες:

Η φύση και η έκταση του τραύματος. Όσο πιο φρικιαστική είναι η εμπειρία, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το αντίκτυπο που θα έχει στο άτομο που τη βιώνει.

Δεξιότητες αντιμετώπισης. Άτομα με μια καλύτερη ικανότητα να ανταπεξέλθουν στο στρες θα έχουν λιγότερα και ελαφρύτερα συμπτώματα.

Προηγούμενες εμπειρίες. Άτομα που έχουν βιώσει πολλαπλά τραυματικά γεγονότα στο παρελθόν μπορεί να είναι σε αυξημένο ρίσκο.

Επίπεδα άγχους. Αν ένα άτομο ήδη βιώνει ψηλά επίπεδα άγχους στη ζωή του, θα είναι πολύ πιο ευάλωτο στο πρόσωπο μιας τραυματικής εμπειρίας.

Σύστημα συμπαράστασης και υποστήριξης. Αυτοί που δεν έχουν στο πλευρό τους οικογένεια και φίλους που θα τους ακούσουν και θα τους προσφέρουν μια ηθική στήριξη και συμπαράσταση μπορεί να έχουν πιο μεγάλες δυσκολίες να ανταπεξέλθουν μετά από μια τραυματική εμπειρία.

Οικογένεια και κοινωνικό περιβάλλον. Τα θύματα τα οποία το περιβάλλον τους τα έκανε να νιώθουν ντροπή ή ενοχή για το τι τους συνέβηκε είναι πολύ πιο πιθανά να αναπτύξουν τη Διαταραχή Μετά Από Τραυματικό Στρες. Αυτοί που αντιμετωπίζονται με κατανόηση και ενσυναίσθηση έχουν πολύ μεγαλύτερες πιθανότητας πλήρης αποκατάστασης.

_Ποια είναι η θεραπεία της Διαταραχής Μετά

Από Τραυματικό Στρες ?

Η έγκαιρη παρέμβαση είναι η καλύτερη. Ιδανικά, το θύμα ενός τραυματικού γεγονότος θα πρέπει να λάβει υποστηρικτική θεραπεία όσο πιο έγκαιρα γίνεται. Τα θύματα επωφελούνται από τη στήριξη των μελών της

οικογένειας τους, των φίλων τους, και των επαγγελματιών ψυχικής υγείας. Το πιο σημαντικό συστατικό οποιουδήποτε πλάνου θεραπείας είναι η δημιουργία μιας αίσθησης ασφάλειας στο θύμα.

Ατομική ψυχοθεραπεία. Ένας αδειούχος κλινικός ψυχολόγος ή ψυχοθεραπευτής μπορεί να βοηθήσει το άτομο να μιλήσει για την εμπειρία. Το άτομο μπορεί επίσης να ενθαρρυνθεί να γράψει για το τραύμα του.

Οικογενειακή θεραπεία. Ολόκληρη η οικογένεια επηρεάζεται όταν ένα μέλος της βιώνει μια τραυματική εμπειρία. Ένας εξειδικευμένος οικογενειακός σύμβουλος ή θεραπευτής μπορεί να βοηθήσει τα μέλη της οικογένειας να παράσχουν στήριξη στο θύμα και να αντιμετωπίσουν τα δικά τους συναισθήματα αναφορικά με το συμβάν.

Ομάδες υποστήριξης. Μια ομάδα υποστήριξης μπορεί να είναι πολύ θεραπευτική όταν περιλαμβάνει άλλα άτομα τα οποία μοιράζονται παρόμοιες εμπειρίες και αντιμετωπίζουν παρόμοιες δυσκολίες.

Εκπαίδευση στη χαλάρωση. Λόγω του ότι πολλά θύματα τραυματικών εμπειριών έχουν πολλές δυσκολίες στο να χαλαρώνουν, μια ειδική εκπαίδευση με στόχο την εκμάθηση τεχνικών χαλάρωσης μπορεί να είναι βοηθητική.

Σωματική εξάσκηση. Ένα πρόγραμμα γυμναστικής είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να ανακουφιστεί το άτομο από το έντονο στρες που βιώνει.

Φάρμακα. Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα μπορεί να είναι βοηθητικά στην ανακούφιση του ατόμου από τα συμπτώματα της κατάθλιψης και άγχους που μπορεί να βιώνει, και επίσης βοηθούν το άτομο, που μπορεί να έχει αϋπνίες, με τον ύπνο του.

H Διαταραχή Μετά Από Τραυματικό Στρες είναι όπως ένα ακαταλαβίστικο σύννεφο που κρέμεται πάνω από όλες τις πτυχές της ζωής του ατόμου. Χρειάζεται να γνωρίζεις τα κύρια σημάδια και συμπτώματα, και χρειάζεται να αναγνωρίσεις το γεγονός ότι δεν είσαι μόνη- πολλοί άνθρωποι που βιώσαν τραυματικές εμπειρίες αντιδρούν με ακριβώς τον ίδιο τρόπο. Χρειάζεται να κατανοήσεις γιατί τα συμπτώματα σου εμφανίστηκαν- δηλαδή το γεγονός ότι ήταν πολύ χρήσιμα για την επιβίωση σου κατά τη διάρκεια στην οποία λάμβανε χώρο το τραυματικό συμβάν, όμως δεν είναι πλέον χρήσιμα για σένα. Έχουν γίνει «δυσλειτουργικά» και στο παρών στάδιο το μόνο που κάνουν είναι να σου δημιουργούν προβλήματα και δυσφορία.

Μερικές φορές οι άνθρωποι που έχουν βιώσει ένα τραυματικό γεγονός δυσκολεύονται να κατανοήσουν τι συνέβηκε και γιατί συνέβηκε. Μπορεί να βρίσκεις τον εαυτό σου να κάνει συχνά την ερώτηση «Πως συνέβηκε αυτό?» ή «Γιατί να συμβεί αυτό σε μένα?» Αυτό συμβαίνει εν μέρει επειδή, όταν απειλούμαστε, η προσοχή μας είναι πολύ εστιασμένη στην πηγή του κινδύνου και έτσι δεν αντιλαμβανόμαστε όλα τα άλλα πράγματα που συμβαίνουν εκείνη την ώρα. Μπορεί να καταλήξουμε με μια διαστρεβλωμένη και συγχυσμένη μνήμη της εμπειρίας, και έτσι γίνεται πιο δύσκολο να κατανοήσουμε και να δώσουμε νόημα σε αυτό το τραύμα που μας συνέβηκε. Αυτή η σύγχυση πολύ συχνά δεν μας αφήνει να μπορέσουμε να ξεπεράσουμε την τραυματική εμπειρία. Γι’ αυτό το λόγο, ο θεραπευτής σου μπορεί να σε βοηθήσει να ανακαλύψεις περισσότερα κομμάτια του τι ακριβώς συνέβαινε κατά τη διάρκεια της τραυματικής εμπειρίας. Αυτή η διαδικασία είναι αναγκαία ούτως ώστε να μπορέσεις να «συμπληρώσεις το παζλ» και έτσι να κατανοήσεις πλήρως την τραυματική εμπειρία. Μια καλή κατανόηση του τι ακριβώς συνέβηκε, και γιατί συνέβηκε, συχνά βοηθά την αποθεραπεία.